Voorwoord.

Bij de introduktie van deze politiek-dramatische schets in onze litteratuur, past een kort woord ter verklaring. Zij houdt het midden tusschen politiek vlugschrift en drama, Eén-akter. Zij is door politieke sentimenten ingegeven; beoogt een politiek doel, maar borgt den vorm van het drama. Zij is "verdichting en waarheid"; de laatste met een dosis dichterljke vrijheid, hierin bestaande, dat zij de personen, die zij ontleent aan het werkelijke leven, maakt tot typen, zoodat deze niet als fotografiën van individuen, doch meer als uitbeelding van reëele krachen en opvattingen zijn te beschouwen. Vandaar dat zij vóór alles tracht door te dringen in de algemeene richting, die zij vertegenwoordigen, waarbij de vraag, of de prototypes uit het werkelijke politieke leven, hetzij uit politieke overweging, hetzij bij gemis aan logisch doordenken van de door hen gevolgde richting, de konsekwenties daarvan wel hebben getrokken, van geen belang is. Dit geldt èn van de personen, èn van de feiten. Het fascisme in zijn verschillende uitingen bij hoog en bij laag ten onzent, is nog grootendeels latent, meer een mentaliteit dan een politieke richting. Maar die mentaliteit behoeft slechts enkele dwaashoofden - hetzij onder door den Mammon beheerschte en door de politiek gedésillusioneerde "mannen van gezag", wier politieke oprispingen door onkundigen ten onrechte ernstig worden genomen; hetzij door jobgelui, die in het sociale leven nog niet tot oordeel des onderscheids zijn gekomen - om tot konkreete voorstellen, ondoordachte daden van geweld en woede over te gaan. Er zijn verschiollende feiten uit het sociale gebeuren van dezen, door nog half slapende konflikten, door reaktie tegen de vruchten van den politieken vooruitgang en de demokratie bedreigden tijd, die een slot, als deze schets bevat, volkomen aannemelijk maken, niet slechts in litterairen, doch oook in politieken zin. Er wordt met name door de katholieke staatspartij hoog spel gespeeld. Men vraagt zich af, of zij enkel uit vrees voor verbreking der "eenheid" van het oogenblik tot een kortzichtige taktiek van "opzienkomen-spelen" wordt geleid, dan wel of er een geheime bedoeling is, er op gericht, den parlementairen ontwikkelingsgang hier onmogelijk te maken, de partij die van het stadium, waarin die ontwikkeling is geraakt, de praktische gevolgen heeft te trekken, binnnen den ban te brengen van geweld en verwarring en aldus te komen tot een chaos, waarin de geleidelijke vooruitgang der demokratische instellingen en denbeelden, zal teloor gaan. Daarom was het noodig, deze partij, die zich onbegrijpelijkerwijze in den jongsten krisis buiten schot heeft weten te houden, terwijl toch zij de eigenlijke schuld draagt van dien krisis en de eenige macht vormt, om hem te beëindigen, eens voor het front te brengen. Door de vorming van het verlegenheids-kabinet, dat deze krisis ten slotte heeft opgeleverd, is hij in zijn wezen niet opgelost. De vraagstukken, in dit boekje behandeld, zullen in toenemende mate urgent blijven, totdat zij een praktische oplossing vinden in de lijn der historische ontwikkeling.

webdesign & copyright © 2001-2005 Eveline

→

↑