|
|
De grafofoon.
Uit: De Natuur,
Populair Geïllustreerd Maandschrift,
gewijd aan de natuurkundige wetenschappen en hare toepassingen.
15 September 1889 - 9e jaargang |
In een vorige aflevering bespraken wij den nieuwen fonograaf van Edison en maakten daarbij ter loops melding van den grafofoon, door den heer Charles Sumner Tainter uitgedacht. Ook deze toestel verdient een afzonderlijke beshcrijving, want ofschoon hij ook een verbeterde fonograaf mag heeten, wijkt hij toch in verschillende opzichten van Edison's toestel af en zal de ondervinding moeten uitmaken, aan welke der beide constructies de eerepalm toekomt.
Na vroegere, vrij uitvoerige beschrijving van den nieuwen fonograaf van Edison, kunnen wij overigens bij die van den grafofoon van Tainter kort zijn, daar het beginsel, waarop beide toestellen berusten, hetzelfde is en zij alleen in de toepassing van dit beginsel, maar daarin dan ook vrij aanmerkelijk, verschillen.
Uitwendig doet de grafofoon aan een naaimachine denken en dit te meer, daar de beweegkracht voor het draaien en het voortbewegen van den cilinder, waarop het gesproken woord moet worden opgeschreven, door een pedaal wordt verkregen; een lichte druk met den voet is voldoende, om aan den cilinder zijn normale snelheid van 180 tot 190 omwentelingen in de minuut te geven; daar deze snelheid op weinig na standvastig moet blijven en het niet wel mogelijk zou zijn, zonder veel oefening zulk een eenparige snelheid voort te brengen, is er op vernuftige wijze voor gezorgd, dat de omwentelingssnelheid van den cilinder niet grooter kan worden dan zeker maximum. Daartoe wordt de beweging van het pedaal niet rechtstreeks naar den cilinder overgebracht, maar naar en cirkelvormige schijf, die met leatheroïde (een leerachtige stof) is bekleed, en waartegen met veel wrijving een andere dergelijke schijf drukt, die aan den cilinder verbonden is. Bij het begin der beweging wordt dus de cilinder medegevoerd, maar is de snelheid groot genoeg geworden, dan worden de beide schijven door een kleinen centrifugaal-regulateur een weinig van elkander verwijderd, zoodat zij elkaar niet meer raken. De cilinder wentelt door de eenmaal verkregen snelheid verder, totdat een kleine vertraging in zijn gang het contact tusschen de beide schijven weder vernieuwt. Men heeft er dus slechts voor te zorgen, niet te langzaam te trappen en daar de aan te wenden kracht zeer gering, veel geringer dan bij een kleine naaimachine is, levert dit "trappn" voor den spreker of hoorder niet het minste bezwaar op.
De cilinders, waarop geschreven wordt, zijn van karton en met was (zoogen. hardened wax) bedekt; zij zijn 15 centimeter lang en hebben een middellijn van slechts 3,2 centimeter, waarbij zij ongeveer 1000 woorden kunnen opnemen. De spoed van den shcroefdraad, die door de schrijfstift in het was wordt voortgebracht, bedraagt slechts 1/7 tot hoogstens 1/6 millimeter.
De schrijftoestel bestaat in hoofdzaak uit een dun plaatje glimmer (mica), waaraan een snijdende stift is verbonden, die uit den was-cilinder een haarfijne spiraallijn uitsnijdt. Deze spiraal met haar oneffenheden is met het bloote oog nauwelijks te onderscheiden. |
Fig. 4. Spreektoestel van den grafofoon. |
Om het gesprokene terug te geven, wordt de schrijftoestel (recorder) vervangen door den spreektoestel (reproducer). Deze bestaat (zie fig. 4) uit een kleinen cilinder g van eboniet, waaruit aan de eene zijde een stalen stift i even uitsteekt. Deze stalen stift vormt een hefboom, waaraan een draadje k is bevestigd, dat aan het andere einde in het midden van een dun plaatje celluloïde e van slechts 18 tot 20 millimeter is bevestigd. De stalen stift, in trilling gebracht door de oneffenheden van de spiraal, brengt deze
|
| trillingen door het gespannen draadje op het celluloïd schijfje over en vandaar worden deze trillingen verder voortgeleid door een kaoutchouk-buisje, dat bij f bevestigd wordt. Dit buisje eindigt in twee geluidshoorntjes, die aan de ooren van den hoorder worden bevestigd. |
Fig. 1. Grafofoon (opschrijvende). |
Fig. 2. Grafofoon (sprekende). |
In fig. 1 is de toestel in zijn geheel afgebeeld, terwijl gesproken wordt; in fig. 2 wordt het gesprokene teruggegeven en tegelijkertijd door middel van een schrijfmachine van Remington1 [De schrijfmachine van Remington] opgeteekend.
Het spreekt overigens van zelf, dat men door een kleine wijziging den toestel ook voor bijzondere doeleinden kan bruikbaar maken. Wil men bijv. een gesprek tusschen twee personen doen opteekenen, dan laat men de spreekbuis zich in tweeën verdeelen en spreekt ieder voor zijn eigen buis. Wenscht men een kopie van het gesprokene voor zich te bewaren, om een gelijkluidende te kunnen verzenden, dan draagt de toestel twee cilinders en wordt op beide gelijktijdig het gesprokene opgeschreven.
In Amerika is overigens de grafofoon reeds in de praktijk ingevoerd. Men kan daar voor 40 dollars (f 100) per jaar een toestel huren en vrekrijgt daarbij gratis 50 cilinders.
Worden meer cilinnders verlangd, dan zijn deze voor de abonnés voor 3 cents (7½ cents Ned.) verkrijgbaar. De gevulde cilinders worden in kleine houten doosjes per post verzonden.
De prijs voor het huren van den grafofoon is zeker vrij hoog, maar men kan met groote zekerheid voorspellen, dat die prijs verminderen zal en wellicht is de tijd niet ver meer af, dat de grafofoon (of de fonograaf?) even algemeen verbreid zal zijn al thans bv. de naaimachines. |
| Arnhem, Juni 1889. |
Van de Stadt. |
webdesign & copyright
© 2001-2005 Eveline |
↑ |
|