Water-vélocipèdes [1]. Uit: De Natuur, Populair Geïllustreerd Maandschrift, gewijd aan de natuurkundige wetenschappen en hare toepassingen. 15 April 1884 - 4e jaargang

Uit de mededeelingen over vélocipèdes, in de vorige jaargangen van dit tijdschrift voorkomende, zal gebleken zijn, dat deze toestellen tegenwoordig een groote volkomenheid hebben bereikt. Zij vereenigen gemakkelijkheid van beweging met snelheid van gang. Dat men daarom ook pogingen in het werk zoude stellen om water-vélocipèdes te vervaardigen, was te voorzien. Na een aantal vruchtelooze pogingen schijnt men er in den laatsten tijd in geslaagd te zijn snelwielers te maken, die ook in het water hun naam met eere dragen mogen.

Fig. 1. Een Amerikaansche watervélocipède.

Onze eerste afbeelding geeft een voorstelling van een water-bicycle, die in Amerika vervaardigd is, en aldaar in het vorig jaar te Boston was tentoongesteld.    Zooals men ziet, bestaat de toestel uit twee met elkander verbonden, zeer lange en smalle, geheel gesloten schuiten of kielen, evenals de hier te lande algemeen bekende waterschoenen ingericht. Zij zijn ieder 6 meter lang, 18 centimeter breed en 20 centimeter hoog, en zijn 90 centimeter van elkander verwijderd. Dit dubbele schuitje wordt voortbewogen door een schroef, die, evenals bij de gewone vélocipèdes wordt in beweging gebracht. De overbrenging van de beweging op de schroef is, evenals de stuurinrichting, zeer eenvoudig, en het is niet twijfelahctig, of dit lichte vaartuigje zal op een kalm water een vrij aanzienlijke snelheid kunnen bereiken, en dus tot een aangenaam tijdverdrijf kunnen dienen. Een nieuwe gedachte ligt echter bij deze inrichting niet ten grondslag, en het is niet te voorzien, dat de Marine Bicycle Company, die het vaartuigje vervaardigt - in Amerika wordt letterlijk voor elke nieuwe zaak, hoe luttel ook, een maatschappij opgericht - glansrijk zaken zal maken.

Fig. 2. Een Amerikaansche watertricycle.

Veel origineeler is een andere water-snelwieler, een ware tricycle, waarmede eveneens een Amerikaan in den afgeloopen zomer watertochtjes heeft gemaakt. De inrichting van dezen vélocipède blijkt uit de gravure (fig. 2). De raderen bieden een groot contrast aan met de gewoonlijk zoo lichte raderen van een vélocipède. De dunne, holle, stalen, met kaoutchouk gevulde wielen zijn hier vervangen door zeer dikke geheel kaoutchouk vervaardigde wielen, die van zware spaken voorzien zijn. Aan den rand zijn er schoepen aan verbonden, die evenals de raderen van een raderstoomboot in het water slaan. Het kleine achterwiel dient tot roer. Het drijfvermogen van de beide groote wielen is zeer groot en aanzienlijk genoeg om een persoon te draghen. Met dezen vélocipède heeft de eigenaar van tijd tot tijd zelfs kleine zeetochtjes gemaakt, die, dank zij het goede weder en de kalme zee, steeds goed zijn afgeloopen, maar die toch gerekend moeten worden tot de waaghalzerijen, een Amrikaan waardig. Op kleine binnenwateren kan deze vélocipède echter zeer praktisch zijn.    Na deze goed gelukte poging om den snelwieler van het land op het water over te brengen, is het volstrekt niet onmogelijk, dat de een of andere speculatieve geest pogingen doet, om ook de lucht met een vélocipède te doorklieven. In afwachting van die nieuwigheid zullen wij onze lezers de mededeeling niet onthouden van een ontwerp van een vélocipède, dat stellig door originaliteit uitmunt.

Stel u een hollen bol voor, van de een of andere doorzichtige, stevige en niet te breekbare stof vervaardigd. Deze bol heeft een middellijn van anderhalven tot twee meter, en is voorzien van een cirkelvormige opening, die groot is om een mensch door te laten, en die met een bolvormige deur gesloten kan worden, op zoodanige wijze, dat zij geen van den bolvorm afwijkende bocht in het in- of uitwendige van den bol veroorzaakt.

In het midden van den bol bevindt zich een ijzeren, in het midden rechthoekig gebogen as, die aan de uiteinden schotelvormige holten draagt, waarvan de openingen tegen de wanden van den bol gericht zijn. In deze holten passen metalen bollen van de grootte van een vuist, die zoo volmaakt mogelijk gepolijst zijn en zich zeer gemakkelijk in de holten om alle richtingen heen en weder bewegen kunnen. Zij vormen, wat men een kogelscharnier noemt. De lengte van de as met inbegrip der metalen bollen, is juist gelijk aan den diameter van den bol. Het is duidelijk, dat de as zich in alle mogelijke richtingen zal kunnen plaatsen, mits deze maar door het midden van den bol gaan.

Fig. 3. Ontwerp van een bolvormige vélocipède, uit een doorzichtige stof vervaardigd.

De bocht in de as zal ten gevolge hebben, dat het zwaartepunt niet in het midden van den bol is gelegen; zoodat de zitting, die op de as is aangebracht, altijd naar beneden gericht en tevens horizontaal zal geplaatst zal blijven, welke ook de stand van den bol moge zijn.    Het is duidelijk, dat, indien een persoon op de zitbank plaats neemt, het evenwicht daardoor des te bestendiger zal zijn, en de persoon dus altijd vertikaal zal blijven, in weljen zin hij den bol ook doet bewegen De »sphero-vélocipédist"; die een tochtje wil gaan maken, opent de deur, laat den bol op de een of andere wijze vasthouden, sluit zich op, en gaat op de zitbank zitten, die zich natuurlijk altijd in den vereischten stand bevindt, ten gevolge van haar gewicht en de vrije beweging van de as. Is de persoon gezeten, dan omvat hij met beide handen de as, ten einde zich recht op te houden, plaatst de voeten vooruit en drukt ze tegen de wanden van den bol. De beide gravures helderen de geheele inrichting voldoende op.    Hij doet een paar passen, en de bol begint zich te wentelen, op de wijze van het rad, dat men wel in eekhoornkooitjes aantreft, evenals of de losse as dient tot bewegingsas diende. De bol beweegt zich natuurlijk tevens voorwaarts, en de persoon, die er zich in bevindt, loopt, zooals wij hebben aangetoond, geenerlei gevaar om uit zijn vertikalen stand te geraken. Wil hij naar rechts of naar links gaan, hij behoeft zich slechts een weinig in de gewenschte richting over te buigen, en de bol gehoorzaamt onmiddellijk. Wil hij stilhouden, dan drukt hij, zonder op te staan, de voeten slechts op de plaats, waar de bol den grond raakt, en oefent daardoor een wrijving uit, die den bol weldra in zijn vaart stuit. Wil hij zich achterwaarts bewegen, dan maakt hij slechts achterwaartsche stappen, en de bol gehoorzaamt onmiddellijk aan die beweging.    Maar dit is nog niet alles. Hij komt aan een rivier - veronderstellen wij, dat die niet te breed is -; de vélocipédist brengt zijn voertuig zoo snel mogelijk in beweging, en rolt van den oever af met een snelheid, die hem naar de overzijde moet brengen. Want de bol drijft op het water en blijft rondwentelen, totdat hij den tegenovergestelden oever heeft bereikt.    Hoe zonderling de zaak ook moge klinken, onmogelijk is zij niet. Wel is waar heeft men volkomen vlakke wegen noodig voor zulk een voertuig, maar dat is geen reden om van de vervaardiging af te zien. Men maakt immers ook spoorwegen voor locomotieven.    Het groote bezwaar, dat men tegen dezen vélocipède kan doen gelden, is de hermetische sluiting van den bol, zoodat er geen luchtverversching in plaats heeft. Maar dat bezwaar is niet groot. Een bol van twee meter middellijn bevat meer dan vier kubieke meter lucht. De vélocipédist zal dus lucht genoeg hebben voor een tocht van twee uur; maar niets belet hem, om elk uur een weinig rust te nemen en het hoofd buiten het venster te steken. Bovendien zoude men den bol met een groot aantal kleine gaatjes kunnen voorzien, zoodat de lucht vrijen toegang tot het inwendige verkrijgt; men moet dan echter van watertochtjes afzien.    Deze fantasie van een nieuw genre is afkomstig van een der eerste vervaardigers van vélocipèdes uit Frankrijk. Maar, hoe vreemd het ook moge klinken, onuitvoerbaar is zijn voorstel uit een mechanisch oogpunt volstrekt niet. Wij deelen zijn plan echter niet mede, ten einde anderen aan te sporen het te verwezenlijken, maar alleen als een wetenshcappelijken, maar alleen als een wetenschappelijke curiositeit, die stellig gunstig getuigt van de verbeeldingskracht en den geest van den Franschen snelwieler-fabrikant.

W.

webdesign & copyright © 2001-2004 Eveline

→

↑